\u0130ran D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Seyyid Abbas Arak\u00e7i, bug\u00fcn (19 Eyl\u00fcl Cumartesi) “K\u00fcresel Bir D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00c7a\u011fr\u0131s\u0131: Kalk\u0131nmay\u0131 Yeniden Odak Noktas\u0131 Yapmak, \u0130nsani Onuru \u0130hya Etmek ve \u00c7alkant\u0131l\u0131 Bir D\u00fcnyada Adaleti Yeniden Tesis Etmek” ba\u015fl\u0131kl\u0131 konferansta bir konu\u015fma ger\u00e7ekle\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n
Arak\u00e7i’nin konu\u015fma metni \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n\n\n\n
“Ekselanslar\u0131, Sayg\u0131de\u011fer Konuklar, Han\u0131mefendiler ve Beyefendiler,<\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn burada yaln\u0131zca kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz zorluklar\u0131 yans\u0131tmakla kalmay\u0131p hepimizin omuzlar\u0131ndaki sorumlulu\u011fu da ifade eden bir ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda toplanm\u0131\u015f bulunuyoruz: ‘K\u00fcresel bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131; \u00e7alkant\u0131l\u0131 bir d\u00fcnyada kalk\u0131nmay\u0131 yeniden odak noktas\u0131na getirmek, insanl\u0131\u011f\u0131 ihya etmek ve adaleti yeniden tesis etmek.’<\/p>\n\n\n\n
\u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnya, her zamankinden daha fazla k\u00f6kl\u00fc bir y\u00f6n de\u011fi\u015fimine ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc sava\u015f, m\u00fcdahale, yapt\u0131r\u0131mlar ve g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131 birer istisna olmak yerine siyasetin s\u0131radan ara\u00e7lar\u0131 haline gelmi\u015ftir. \u015eimdi temel soru \u015fudur: Bu noktaya nas\u0131l geldik? Sava\u015f\u0131 \u00f6nlemek, bar\u0131\u015f\u0131 desteklemek, insan onurunu korumak ve adaletin uygulanmas\u0131n\u0131 temin etmek \u00fczere kurulan bir sistem, bug\u00fcn tecav\u00fcz, sivil katliamlar\u0131 ve uluslararas\u0131 hukukun a\u00e7\u0131k ihlalleri kar\u015f\u0131s\u0131nda nas\u0131l bu kadar aciz kalm\u0131\u015ft\u0131r?<\/p>\n\n\n\n
Yan\u0131t\u0131 ac\u0131 bir ger\u00e7ekte aramak gerekir: Orta Do\u011fu’da onlarca y\u0131ld\u0131r s\u00fcren d\u0131\u015f m\u00fcdahal, askeri bask\u0131lar, bitmek bilmeyen sava\u015flar inkar edilemez bir ger\u00e7e\u011fi kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r: Askeri m\u00fcdahale g\u00fcvenlik getirmemekte, bask\u0131 ve zorlama da bar\u0131\u015fla sonu\u00e7lanmamaktad\u0131r. Aksine sava\u015f, uluslararas\u0131 ili\u015fkilerin temel ara\u00e7lar\u0131ndan biri olarak s\u0131radanla\u015fm\u0131\u015f ve s\u00fcrekli bir \u00e7at\u0131\u015fma ve \u00e7eki\u015fme modelinin devam etmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Gazze trajedisi ve \u0130srail rejimince i\u015flenen kesintisiz su\u00e7lar, bu ba\u015far\u0131s\u0131z modelin en a\u00e7\u0131k ve deh\u015fet verici tezah\u00fcrlerindendir. Gazze’de ya\u015fananlar yaln\u0131zca insani bir trajedi de\u011fil; uluslararas\u0131 toplumun vicdan\u0131 ve ortak sorumlulu\u011fu i\u00e7in bir s\u0131navd\u0131r. Sivillerin katledilmesi, zorunlu g\u00f6\u00e7 ettirme, toplu cezaland\u0131rma ve hayati altyap\u0131lar\u0131n tahrip edilmesi, etkili bir hesap verilebilirlik mekanizmas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n yan\u0131t bulmad\u0131\u011f\u0131nda L\u00fcbnan’a da s\u0131\u00e7ram\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u015eimdi tehlikeli bir model \u015fekillenmi\u015ftir; \u00f6yle bir model ki askeri g\u00fc\u00e7 art\u0131k son \u00e7are olarak de\u011fil, b\u00f6lgenin siyasi ve g\u00fcvenlik manzaras\u0131n\u0131 yeniden tasarlamak i\u00e7in kal\u0131c\u0131 bir mekanizma olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. B\u00f6yle bir ortamda sald\u0131r\u0131 s\u0131radanla\u015fmakta, gerilimin t\u0131rmanmas\u0131 kurumsalla\u015fmakta ve y\u0131k\u0131m, sava\u015f\u0131n bir sonucu olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p siyasi hedefleri ilerletmenin bir arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Bu s\u00fcre\u00e7 Gazze ve L\u00fcbnan s\u0131n\u0131rlar\u0131nda durmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
ABD ve \u0130srail rejiminin \u0130ran’a y\u00f6nelik askeri sald\u0131r\u0131s\u0131 da bu \u00e7er\u00e7evede anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r; hi\u00e7bir \u00f6n tahrik olmaks\u0131z\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilen yasa d\u0131\u015f\u0131, adaletsiz \u0648 sald\u0131rgan bir sava\u015f. Bu sava\u015f; \u0130ranl\u0131 yetkililere y\u00f6nelik hedefli suikast kampanyalar\u0131, siyasi \u015fahsiyetlere y\u00f6nelik tehditler, \u00fclkelerin egemenli\u011finin ihlali ve cezas\u0131z kalan sald\u0131rgan eylemler de d\u00e2hil olmak \u00fczere geni\u015f \u00e7apl\u0131 cezas\u0131zl\u0131k modelinin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Uluslararas\u0131 toplumun etkili bir tepkisiyle kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131 takdirde bu eylemler, uluslararas\u0131 hukukun yasakl\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 kademeli olarak ortadan kald\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu t\u00fcr politikalar\u0131n, Minab’da 168 masum \u00f6\u011frencinin katledilmesi felaketinden ba\u015fka bir sonucu olmayacakt\u0131r. Bu t\u00fcr cinayetlerde hayat\u0131n\u0131 kaybedenler sava\u015f kurban\u0131 istatistikleri aras\u0131ndaki say\u0131lardan ibaret de\u011fildir. Yitirilen bu canlar\u0131n her birinin arkas\u0131nda bir aile, bir gelecek ve bir ya\u015fam vard\u0131. \u0130\u015fte tam bu noktada kendimize sormal\u0131y\u0131z: Nereye kadar? Ne zaman art\u0131k yeter diyece\u011fiz?<\/p>\n\n\n\n
Han\u0131mefendiler ve Beyefendiler,<\/p>\n\n\n\n
B\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin \u00e7\u0131karlar\u0131 gerektirdi\u011finde uluslararas\u0131 hukuk g\u00f6rmezden geliniyorsa art\u0131k hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnden bahsedilemez. \u0130nsan haklar\u0131 baz\u0131 milletler i\u00e7in do\u011fu\u015ftan gelen bir hak, baz\u0131lar\u0131 i\u00e7inse ko\u015fullu bir ayr\u0131cal\u0131k kabul ediliyorsa art\u0131k bunun evrenselli\u011finden s\u00f6z edilemez. Birle\u015fmi\u015f Milletler d\u00e2hil uluslararas\u0131 kurumlar sald\u0131r\u0131lar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda duramaz ve uluslararas\u0131 hukuk ihlallerinin faillerinden hesap soramazsa, bu kurumlar\u0131n me\u015fruiyet ve g\u00fcvenilirli\u011finin zarar g\u00f6rmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Ancak \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00e7ok tarafl\u0131l\u0131ktan vazge\u00e7mek de\u011fildir. Aksine, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131 her zamankinden daha fazla ger\u00e7ek, etkili ve adil bir \u00e7ok tarafl\u0131l\u0131\u011fa ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r. K\u00fcresel bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm; mevcut gidi\u015fat\u0131 de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in siyasi irade ve cesaret gerektirir: Askerile\u015fmeden s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nmaya, m\u00fcdahalecilikten milli egemenli\u011fe sayg\u0131ya, toplu cezaland\u0131rmadan sivillerin korunmas\u0131na, se\u00e7ici hesap verilebilirlikten evrensel adalete ve bitmek bilmeyen sava\u015flardan kal\u0131c\u0131 bir bar\u0131\u015fa do\u011fru.<\/p>\n\n\n\n
Bu y\u00f6n de\u011fi\u015fimi \u00fctopik bir tercih de\u011fil; bir zorunluluktur. Her sava\u015f\u0131n muharebe meydan\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6tesinde bir maliyeti oldu\u011funu kabul etmeliyiz. Sava\u015flar\u0131n bedelini m\u00fckellefler \u00f6der; ancak en a\u011f\u0131r bedeli s\u0131radan insanlar canlar\u0131yla, kanlar\u0131yla, evleriyle, gelecekleriyle ve g\u00fcvenlikleriyle \u00f6derler. D\u00fcnyan\u0131n bitmek bilmeyen sava\u015flar\u0131n yeni bir nesline ihtiyac\u0131 yoktur. Daha fazla askeri g\u00fcc\u00fcn konu\u015fland\u0131r\u0131lmas\u0131na ihtiyac\u0131 yoktur. Daha fazla m\u00fcdahaleye ve daha fazla kan d\u00f6k\u00fclmesine ihtiyac\u0131 yoktur.<\/p>\n\n\n\n
D\u00fcnyan\u0131n ihtiyac\u0131 olan \u015fey yeni bir paradigmad\u0131r; kalk\u0131nman\u0131n g\u00fcvenli\u011fin bir par\u00e7as\u0131 say\u0131ld\u0131\u011f\u0131, \u00fclkelerin egemenli\u011fine sayg\u0131 g\u00f6sterildi\u011fi, uluslararas\u0131 hukukun ayr\u0131m g\u00f6zetilmeksizin herkes i\u00e7in e\u015fit uyguland\u0131\u011f\u0131 ve hi\u00e7bir siyasi, stratejik veya jeopolitik \u00e7\u0131kar\u0131n insan hayat\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7medi\u011fi bir paradigma.<\/p>\n\n\n\n
Orta Do\u011fu’da kal\u0131c\u0131 g\u00fcvenlik b\u00f6lge d\u0131\u015f\u0131ndan dikte edilemez. B\u00f6lgenin g\u00fcvenli\u011fi bizzat b\u00f6lgenin kendisine ait olmal\u0131d\u0131r. B\u00f6lge \u00fclkeleri g\u00fcvenlikleri, istikrarlar\u0131, kalk\u0131nmalar\u0131 ve ortak gelecekleri hakk\u0131nda konu\u015fabilmeli; d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin m\u00fcdahalesi olmaks\u0131z\u0131n kendi \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini bulabilmelidir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130ran \u0130slam Cumhuriyeti i\u00e7in bu yaln\u0131zca teorik bir g\u00f6r\u00fc\u015f de\u011fildir. Bu yakla\u015f\u0131m, tarihsel bir deneyimin ve \u0130ran milletinin a\u011f\u0131r bedeller \u00f6deyerek \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bir dersin sonucudur. Kal\u0131c\u0131 g\u00fcvenli\u011fin d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin askeri varl\u0131\u011f\u0131 ve iradelerini dayatmas\u0131 yoluyla de\u011fil; b\u00f6lge \u00fclkeleri aras\u0131nda diyalog, g\u00fcven in\u015fas\u0131, i\u015f birli\u011fi ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131 yoluyla sa\u011flanaca\u011f\u0131na inan\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n
Ekselanslar\u0131,<\/p>\n\n\n\n
Uluslararas\u0131 toplum bug\u00fcn tarihi ve medeni se\u00e7imle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Ya ayn\u0131 yolda, yani askerile\u015fme, m\u00fcdahale, \u00e7at\u0131\u015fma ve bitmek bilmeyen sava\u015flar yolunda devam edebiliriz; ya da y\u00f6n\u00fcm\u00fcz\u00fc de\u011fi\u015ftirecek irade ve cesarete sahip olabiliriz. Kalk\u0131nmay\u0131 yeniden oda\u011f\u0131m\u0131za alabiliriz. \u0130nsan onurunu g\u00fc\u00e7 hesaplar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne koyabiliriz. Adaleti tekelden ve se\u00e7icilikten \u00e7\u0131karabiliriz. Ve uluslararas\u0131 hukuka yeniden ger\u00e7ek bir anlam ve itibar kazand\u0131rabiliriz. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7 duydu\u011fu temel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm i\u015fte budur. Ve bunun zaman\u0131 yar\u0131n ya da belirsiz bir gelecek de\u011fil; tam \u015fu and\u0131r.”<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130ran D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Seyyid Abbas Arak\u00e7i, bug\u00fcn (19 Eyl\u00fcl Cumartesi) “K\u00fcresel Bir D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00c7a\u011fr\u0131s\u0131: Kalk\u0131nmay\u0131 Yeniden Odak Noktas\u0131 Yapmak, \u0130nsani Onuru \u0130hya Etmek ve \u00c7alkant\u0131l\u0131 Bir D\u00fcnyada Adaleti Yeniden Tesis Etmek” ba\u015fl\u0131kl\u0131 konferansta bir konu\u015fma ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Arak\u00e7i’nin konu\u015fma metni \u015fu \u015fekildedir: “Ekselanslar\u0131, Sayg\u0131de\u011fer Konuklar, Han\u0131mefendiler ve Beyefendiler, Bug\u00fcn burada yaln\u0131zca kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz zorluklar\u0131 yans\u0131tmakla …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14074,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"rop_custom_images_group":[],"rop_custom_messages_group":[],"rop_publish_now":"yes","rop_publish_now_accounts":[],"rop_publish_now_history":[],"rop_publish_now_status":"pending","h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[8,2],"tags":[],"class_list":["post-14111","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-batiasya","category-dunya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mektephaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14111","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mektephaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mektephaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mektephaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mektephaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14111"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.mektephaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14111\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14112,"href":"https:\/\/www.mektephaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14111\/revisions\/14112"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mektephaber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14074"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mektephaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14111"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mektephaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14111"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mektephaber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}